دهان انسان حاوی حدود 500 الی 1000 نوع مختلف باکتری است! بنابراین جای تعجب نیست که هر چقدر دندان ها و دهان خود را به طور کامل تمیز کنید، برخی از باکتری ها همیشه باقی می مانند. معمولاً این مسئله مشکلی ندارد. اما اگر تحت یک درمان دندانپزشکی قرار می گیرید که ممکن است فضای داخلی دندان های شما را آشکار کند، باکتری ها می توانند به ناحیه باز حمله کنند. هر چند جای نگرانی نیست! دندانپزشک شما ابزار مفیدی دارد که به جلوگیری از عفونت کمک می کند. به آن رابردم (rubber dam) می گویند.

اگر دندانپزشک شما استفاده از کیت رابردم را در طول عمل دندانپزشکی خود توصیه می کند، بدانید که در هنگام درمان دندان، از شما در برابر عفونت محافظت می کند. اگرچه این احساس ممکن است عجیب یا ناراحت کننده باشد، رابردم های دندانی ایمن هستند. رابردم دندانپزشکی چیست؟ ما همه چیز را در مورد کیت رابردم، دلیل استفاده از آن و همچنین مزایا و موانع استفاده را به شما خواهیم گفت.

رابردم که به عنوان سد دندانی (dental dam) شناخته می شود، یک ورقه مربع نازک است که برای جداسازی محل عمل از بقیه دهان استفاده می شود. رابردرم های دندان حاوی سوراخی در وسط هستند که به دندانپزشک اجازه می دهد با استفاده از یک گیره دندانی (dental clamp) در اطراف دندان، ناحیه درمان را ایزوله کند. سدهای دندانی معمولاً از لاتکس ساخته می شوند، اما جایگزین های غیر لاتکسی نیز وجود دارد که دندانپزشکان می توانند برای هر بیمار مبتلا به آلرژی به لاتکس از آن ها استفاده کنند. در سال 1864، دکتر سانفورد بارنوم اولین سد دندانی را برای پوشاندن دهان بیمار در طی یک عمل دندانپزشکی معرفی کرد.

بسیاری از مردم نمی توانند باور کنند که بیش از یک قرن از عمر آن می گذرد، زیرا آنها هم اکنون در نوبت های اخیر دندانپزشکی در حال استفاده از کیت رابردم دندانپزشکی هستند. از زمانی که دکتر بارنوم این وسیله را ساخت، دندانپزشکان از آن برای ایجاد محیطی تمیزتر برای کار روی دندان های بیمارشان استفاده کردند.

برای روش های غیر جراحی، dam دندانپزشکی ساده ترین و کم هزینه ترین روش را برای جداسازی دندان ها و محافظت از بیمار و متخصص دندانپزشکی ارائه کرده است. معمولاً متخصصان ریشه از این سدها برای درمان ریشه و روش‌های مشابهی که جداسازی دندان لازم است، استفاده می‌کنند. دندانپزشکان ممکن است گاهی از آن ها برای قرار دادن مواد پرکننده نیز استفاده کنند.

کیت رابردم در کدام روش های دندانپزشکی استفاده می شوند؟

کیت های رابردم دندانپزشکی، عمدتاً در روش های ریشه، پروتزهای دندانی (تاج و بریج)، قرار دادن روکش و سایر درمان های ترمیمی استفاده می شوند. اندودنتیست ها استفاده از سدهای دندانی را ترجیح می دهند. کار آن ها شامل تمرکز روی بافت نرم داخل دندان به نام پالپ است. انجمن اندودنتیست های آمریکا (AAE) بیان می کند که جداسازی دندان با سد دندانی یک تکنیک مهم است که به حفظ استانداردهای بالای مراقبت در طول هر روش غیر جراحی کمک می کند. کانال ریشه یک روش غیر جراحی متداول برای کشیدن پالپ دندان عفونی است که در آن اغلب از رابردم دندانپزشکی استفاده می شود. سد دندانی به صورت مجزا مورد استفاده قرار نمی گیرد، عناصر و ابزارهای زیادی در کنار آن استفاده می شود، از جمله:

• گیره یا قلاب (Clamps)
• پانچ سد (A dam punch)
• نخ دندان
• یک قاب (برای کمک به نگه داشتن سد در جای خود)
• ورق سد (Dam sheet)
• پنبه (Cotton roles) (گاهی برای کمک به جداسازی ناحیه درمان و کمک به جذب مایع اضافی استفاده می شود)

مزایای استفاده از کیت رابردم در طی عمل های ریشه

یک سد دندانی مورد استفاده در دندانپزشکی مزایای بی شماری را برای پزشکان و بیماران ارائه می دهد. در زیر به برخی از مزایای استفاده از رابردم دندانی اشاره شده است:

1. جلوگیری از آلودگی محل

دهان شما دارای باکتری است و زمانی که متخصص اندودنتیست درمان کانال ریشه را انجام می دهد، شما نیاز به محافظت از میکروب ها به طور طبیعی در دهان خود دارید. یک سد دندانی، دندان را از باکتری های موجود در دهان شما جدا می کند، که احتمال عفونت در دندان درمان شده شما را کاهش می دهد.

2. محافظت از پزشکان

استفاده از سد دندانی می تواند پزشکان را از قرار گرفتن بیش از حد در معرض بزاق یا خون از دهان بیماران، محافظت کند. این سد با پوشاندن دهان و لب ها، از بریدگی بیماران توسط ابزارهای دندانپزشکی محافظت می کند. با احتمال کمتر خونریزی و پوشاندن روی دهان برای جلوگیری از اسپری آئروسل از بزاق، سدهای دندانپزشکی از انتشار بیماری ‌های مسری از بیماران به پزشکان جلوگیری می‌کنند.

3. مراقبت ایمن تر از دندان

با پوشاندن کامل دهان، بیمار نمی تواند هیچ ابزار دندانی یا باقی مانده دندان را بکشد. بنابراین، بیمار تجربه راحت تر و ایمن تری دارد. کاهش احتمال خونریزی مسئله دیگری است که سدهای دندانی هم از بیماران و هم از پزشکان محافظت می کنند. همانطور که اشاره شد، متخصصان دندانپزشکی می توانند ایمن تر بمانند. بیماران نیز در صورت استفاده از سدهای دندانی از احتمال خونریزی کمتر بهره مند می شوند. کیت رابردم از لب ‌ها، لثه ‌ها و بافت ‌های دهان در برابر خراش‌ ها یا بریدگی‌هایی که ممکن است در صورت نداشتن پوشش محافظ روی دهان بیمار رخ دهد، محافظت می‌کند.

4. درمان دقیق تر

جداسازی دندان‌ های خاص برای یک روش، تضمین می‌کند که دندانپزشکان یک ناحیه تمیز و خشک برای کار دارند. از آنجایی که قاب سد دندانی دهان را نیز باز نگه می دارد، نور بیشتری به محل کار می رسد. با نور و شرایط خشک بهتر، محصولات دندانی مانند پرکننده ‌ها بهتر می ‌شوند. علاوه بر این، دندانپزشک نیازی به نگرانی در مورد بزاق یا باقی مانده هایی که مانع کار آن ها می شود، نیست.

5. هدف قرار دادن ناحیه مشکل

 ورق های دندانی به ایزوله کردن ناحیه درمان کمک می کند و فضای تمیز و شفافی را برای انجام درمان فراهم می کند.

6. بهبود دید منطقه عملیاتی و همچنین کمک به هدف قرار دادن مناطق مناسب

سدهای دندانی همچنین دید را در منطقه عملیاتی افزایش می دهند و امکان درمان ایمن تر را فراهم می کنند.

7. جلوگیری از ورود مایعات به ناحیه درمان

سدهای دندانی به جلوگیری از ورود بزاق و خون به ناحیه درمان کمک می کند. همچنین به هدایت مایعات از دهان بیمار کمک می کند و این روش را راحت تر و بهداشتی تر می کند.

موانع و محدودیت های استفاده از کیت رابردم

حتی اگر سد دندانی می‌تواند ابزاری عالی برای برخی روش‌های دندانپزشکی باشد، موانعی برای استفاده از آن ‌ها وجود دارد. برخی از متخصصان دندانپزشکی تمایلی به استفاده از سدهای دندانی ندارند زیرا قرار دادن آن ها می تواند دشوار باشد. آن ها همچنین به زمان و هزینه اضافی نیاز دارند. برخی از دندانپزشکان آموزش مناسبی برای استفاده از آن ها ندیده اند. سایر دندانپزشکان گزارش می دهند که افراد با استفاده از آن ها در طول روش های دندانپزشکی راحت نیستند.

سدهای دندانی در همه درمان‌ها ضروری نیستند و برای برخی از روش‌ها قابل دوام نیستند. در واقع، مطالعه ای که توسط NACBI انجام شد، نشان داد که سدهای دندانی تنها در 12 درصد از درمان ها استفاده می شود. معایب کیت رابردم دندانی عبارتند از:

1. زمان: استفاده از سدهای دندانی ممکن است زمان ببرد و روند عمل را کندتر کند.
2. بیماران ممکن است مایل به استفاده از آن نباشند: بیماران گاهی اوقات می توانند استفاده از سد را در صورتی که آن ها را ناراحت کننده بدانند، رد کنند. صحبت کردن با رابردم نیز بسیار دشوار است.

اخیراً استفاده از سدهای دندانی کاهش یافته است که عمدتاً به دلیل زمان لازم برای استفاده از رابردم و عدم آموزش در مورد کاربرد آن است. علاوه بر این، بیماران گزارش داده اند که سد می تواند ناراحت کننده باشد، به ویژه برای بیمارانی که از کلاستروفوبیا رنج می برند.

مشکلات مربوط به قرار دادن رابردم منجر به عدم تمایل متخصصان به استفاده از آن ها شده است. جایگزین های زیادی برای کیت رابردم دندانی وجود دارد، از جمله ابزارهای مکش، دستگاه های جمع کننده، رول های پنبه ای و بسته های گاز که رایج ترین آن ها هستند. این بدان معنا نیست که بگوییم کیت رابردم منسوخ شده است، اما راه را برای جایگزین های سریعتر و مقرون به صرفه تری باز می کند.

طبق مطالب ذکر شده، دلیل اصلی استفاده متخصصان دندانپزشکی از سد دندانی (کیت رابردم) جلوگیری از ورود باکتری های دهان به ناحیه در معرض دید داخل دندان و آلوده کردن محفظه ریشه است. ورقه لاتکس همچنین به دندانپزشک اجازه می دهد تا با جداسازی دندان از بقیه دندان ها و ایجاد یک ناحیه کار تمیز، روی دندان تمرکز کند. همچنین از بلع یا آسپیراسیون مواد و ابزار دندانپزشکی، همانطور که AAE تعریف می کند، جلوگیری می کند.

اکنون می‌دانید که رابردم های دندانی به چه معنا هستند و امیدواریم اگر دندانپزشک شما یکی از آن ها را برای یک عمل بیرون بکشد، احساس راحتی بیشتری داشته باشید. به یاد داشته باشید که اگرچه ممکن است ظاهر و احساس خنده‌داری داشته باشند، اما کاملاً ایمن هستند. چه نیاز به کانال ریشه، تاج، بریج یا قرار دادن روکش داشته باشید، یک سد دندانی به شما کمک می کند تا اطمینان حاصل شود که باکتری ها از ناحیه باز شده دور می مانند. آنها همچنین به دندانپزشک شما کمک می کنند تا تمرکز کند و اطمینان حاصل کند که در این فرآیند چیزی ناخواسته را نمی بلعید.